Noticias

Una buena forma física se asocia con menos síntomas depresivos en universitarias, según un estudio de la UPNA y Navarrabiomed

Una buena forma física se asocia con menos síntomas depresivos en universitarias, según un estudio de la UPNA y Navarrabiomed
Egileak
Navarrabiomed

Investigadores del grupo Ejercicio Físico, Salud, Metabolismo y Capacidad Funcional (EFIT) de la Universidad Pública de Navarra (UPNA) y Navarrabiomed han constatado que una buena capacidad cardiorrespiratoria (lo que de forma habitual se conoce como fondo físico) se asocia con una menor presencia de síntomas depresivos en estudiantes universitarias, con independencia de su nivel de grasa corporal. El trabajo, publicado en la revista científica “Mental Health and Physical Activity” de la editorial Elsevier, ha analizado a 251 mujeres universitarias, con una edad media de 20,6 años. Los resultados muestran que casi una de cada tres participantes presentó síntomas depresivos clínicamente relevantes. Además, el estudio indica que la combinación de una baja forma física y un elevado porcentaje de grasa corporal duplica la probabilidad de presentar este tipo de síntomas.

La investigación está firmada por los investigadores Mikel Gutiérrez García, Sergio Oscoz Ochandorena, Mikel Izquierdo Redín y Robinson Ramírez Vélez, estos dos últimos, como autores séniors. Para llevarla a cabo, el equipo empleó técnicas de referencia en la evaluación de la composición corporal y de la condición física. En concreto, la grasa corporal se midió mediante densitometría dual de rayos X, conocida como DXA. En el caso de la capacidad cardiorrespiratoria, se evaluó mediante una prueba de esfuerzo cardiopulmonar en cicloergómetro (bicicleta estática adaptada para uso médico), que permite medir directamente el consumo máximo de oxígeno. Por su parte, los síntomas depresivos se analizaron con la escala CES-D-10, una herramienta validada internacionalmente.
 

El 30 % mostró síntomas depresivos relevantes

Los datos obtenidos confirman la elevada carga de salud mental en este colectivo. El 30 % de las estudiantes evaluadas superó el umbral clínico de síntomas depresivos. Asimismo, el 61 % presentaba un porcentaje de grasa corporal elevado, igual o superior al 32 %, pese a tener un índice de masa corporal dentro del rango considerado normal.

Este resultado pone de manifiesto, según el equipo responsable del estudio, “las limitaciones del índice de masa corporal, conocido como IMC, como único indicador de salud en mujeres jóvenes”. Este índice relaciona peso y estatura, pero no distingue entre masa grasa, masa muscular y otros componentes corporales, por lo que puede ocultar situaciones de elevada adiposidad en personas con un peso aparentemente normal.

Las participantes fueron clasificadas en cuatro grupos según su porcentaje de grasa corporal y su capacidad aeróbica. Esta clasificación siguió el modelo internacional conocido como “fat-but-fit”, expresión que alude a personas con exceso de grasa corporal, pero con buena condición física.

El análisis mostró un patrón definido. Las estudiantes con elevada adiposidad y baja forma física presentaron las puntuaciones más altas de síntomas depresivos y el doble de probabilidad de mostrar síntomas clínicamente relevantes en comparación con el grupo de referencia, formado por participantes con baja adiposidad y buena forma física. 

En cambio, las estudiantes con elevada adiposidad pero buena capacidad cardiorrespiratoria no mostraron diferencias significativas respecto al grupo de referencia. Este resultado sugiere que “una buena forma física podría amortiguar el posible impacto psicológico negativo asociado al exceso de grasa corporal”, según los autores de la investigación.

“El hallazgo principal es que lo que define el grupo de mayor riesgo no es la grasa corporal por sí sola, ni la baja forma física aislada, sino la combinación de ambas —explica Mikel Izquierdo—. Esto cambia el enfoque preventivo: mejorar la condición física puede ser una herramienta protectora muy potente para la salud mental, incluso cuando el peso corporal no se modifica”.
 

Implicaciones para la salud pública universitaria

El trabajo aporta, según sus autores, dos novedades metodológicas frente a investigaciones previas. La primera es el uso de medidas objetivas y directas, como la DXA y la prueba de esfuerzo con análisis de gases, en lugar de estimaciones basadas únicamente en el IMC o en cuestionarios de actividad física. La segunda es su focalización en un colectivo poco estudiado y con una creciente carga de enfermedad mental: las mujeres jóvenes en etapa universitaria.

“La transición a la universidad coincide con un periodo crítico desde el punto de vista hormonal, social y académico que aumenta la vulnerabilidad a los trastornos del estado de ánimo, especialmente, en las mujeres —señala Robinson Ramírez, investigador principal del estudio—. Nuestros datos sugieren que promover la mejora de la capacidad aeróbica en este colectivo podría constituir una estrategia no farmacológica, accesible y de bajo coste para apoyar la salud mental”.

Entre los posibles mecanismos biológicos que explicarían esta relación, el equipo menciona que el ejercicio físico puede ayudar a reducir la inflamación general del organismo, estimular factores relacionados con la salud cerebral y mejorar la regulación del sistema nervioso autónomo, que participa en la respuesta del cuerpo ante el estrés. En el ámbito personal y social, el ejercicio también podría contribuir a que las estudiantes se perciban como más capaces, refuercen la confianza en sus propias habilidades y mejoren la relación con su imagen corporal.

El equipo autor del estudio considera que las universidades pueden desempeñar un papel relevante en la prevención y el apoyo a la salud mental mediante programas estructurados de promoción de la condición física. Estas iniciativas, según plantea el trabajo, podrían incorporarse a las políticas de bienestar universitario como una estrategia accesible y basada en la evidencia.

Categoría
Documentación
Vídeo

El trabajo doctoral de Loreto Alonso respalda las intervenciones escolares y comunitarias para favorecer el desarrollo motor infantil

Loreto Alonso’s doctoral research supports school and community interventions to promote children’s motor development
Egileak
Navarrabiomed


Los programas analizados en su tesis constatan, sobre todo, una mejora de las habilidades relacionadas con el manejo de objetos.


 

Aprender a correr, saltar o lanzar una pelota forma parte del desarrollo de cualquier menor durante sus primeros años de vida. Estas capacidades, conocidas como habilidades motrices básicas, facilitan la participación en juegos, actividades físicas y deportes y pueden contribuir a mantener una vida activa desde la infancia. Una tesis doctoral defendida en la Universidad Pública de Navarra (UPNA) ha estudiado cómo influyen en este aprendizaje factores como la familia, el profesorado, el centro educativo y el entorno en el que viven escolares de 4 a 6 años. La investigación de la graduada en Ciencias de la Actividad Física y del Deporte Loreto Alonso Martínez (Oviedo, Asturias, 1992) concluye que las intervenciones desarrolladas desde la escuela y la comunidad pueden contribuir a mejorar determinadas habilidades motrices, especialmente, las relacionadas con el manejo de objetos, como lanzar, recibir, botar o conducir una pelota.

Uno de los estudios incluidos en la tesis analizó distintos programas destinados a mejorar los hábitos diarios de la población infantil. Estas iniciativas no se centraban únicamente en aumentar el ejercicio físico, sino también en reducir el tiempo sedentario y favorecer un descanso adecuado.

Los resultados muestran que este tipo de programas que actúan de manera coordinada sobre el alumnado, las familias y el entorno escolar son “eficaces” para mejorar las habilidades motrices básicas, sobre todo, aquellas que requieren controlar objetos. Entre ellas, se encuentran acciones habituales en muchos juegos infantiles, como lanzar una pelota, atraparla, botarla o golpearla. En cambio, los efectos fueron “más limitados” en otros aspectos, como la condición física general o la modificación del conjunto de hábitos relacionados con la actividad, el sedentarismo y el sueño.
 

Una referencia para evaluar el desarrollo motor

La tesis también ha permitido establecer valores de referencia para evaluar las habilidades motrices de la población infantil española. Para ello, se realizaron distintas pruebas a más de 200 escolares. Estas actividades permitían comprobar, por ejemplo, si podían mantener el equilibrio, saltar, rodar, desplazarse, lanzar una pelota o recibirla. Los resultados confirmaron que estas pruebas son adecuadas para evaluar a escolares en España y permitieron establecer valores orientativos según la edad y el sexo.

“Los resultados mostraron un mejor desempeño de los niños en las tareas de control de objetos, mientras que, en el resto de dimensiones, se observaron resultados similares entre ambos sexos, así como una mejora progresiva con la edad”, señala Loreto Alonso.
 

Memoria, atención y control de los impulsos

Otro de los estudios de los que se compone la tesis doctoral analizó determinadas capacidades mentales que ayudan a prestar atención, recordar instrucciones, controlar los impulsos y adaptarse a situaciones nuevas (la llamada función ejecutiva). Estas capacidades son necesarias, por ejemplo, para esperar un turno, seguir las reglas de un juego, recordar una secuencia de movimientos o cambiar de estrategia cuando una actividad no sale como se esperaba. La investigación evaluó a escolares de entre 3 y 7 años.

“Los resultados muestran un desarrollo cognitivo progresivo con la edad, así como diferencias por sexos, con un mejor desempeño de las niñas, especialmente, en el control inhibitorio, que es la capacidad para controlar los impulsos y evitar respuestas automáticas”, indica la investigadora.
 

La influencia de madres y padres

La última parte de la tesis estudió si la actividad física y la condición física de madres y padres estaban relacionadas con el desarrollo motor y los hábitos de sus descendientes. Los resultados indican que la edad y el sexo de cada escolar explican mejor las diferencias en las habilidades motrices y en la condición física que el nivel de actividad de sus progenitores. No obstante, el estudio observó que “una mejor condición física de las madres estaba relacionada con algunas rutinas infantiles más saludables, como una mejor calidad del sueño y una mayor cantidad de actividad física”.

“Esta tesis pone de manifiesto que, si bien la familia desempeña un papel relevante, el desarrollo motor y la adquisición de hábitos saludables en la infancia dependen en gran medida de estrategias centradas en el entorno escolar y comunitario ─afirma Loreto Alonso─. En este sentido, resulta fundamental garantizar oportunidades motrices equitativas dentro del contexto educativo”.

Loreto Alonso ha desarrollado su investigación dentro del grupo Ejercicio Físico, Salud, Metabolismo y Capacidad Funcional (E-FIT)  de Navarrabiomed, el centro de investigación biomédica de la UPNA y el Gobierno de Navarra. La tesis  ha sido dirigida por dos docentes de la institución académica navarra: el catedrático Mikel Izquierdo Redín, responsable del grupo E-FIT, y la profesora titular Alicia Alonso Martínez , directora del Observatorio de Actividad Física de Escolares en Navarra . La tesis se ha realizado en la modalidad de doctorado internacional.

Categoría
Documentación
Vídeo

Loreto Alonso Martínez-ek bere doktorego-tesia defendatuko du astelehenean, ekainak 1

Loreto Alonso Martínez defenderá su tesis doctoral el lunes, 1 de junio en Navarrabiomed
Egileak
Navarrabiomed

Loreto Alonso Martínez, Navarrabiomedeko Ariketa Fisikoa, Osasuna, Metabolismoa eta Gaitasun Funtzionala (E-FitMet) unitateko doktoratu aurreko ikertzaileak, Nafarroako Unibertsitate Publikotik egindako doktore tesia irakurriko du, datorren ekainaren 1ean, astelehenean, goizeko 9:30ean, Navarrabiomedeko Ekitaldi Aretoan. Doktorego-lanak “Motor Competence in Preschool Children and its Relationship with the Socio-Ecological Environment” izenburua du, eta honako doktoreen zuzendaritzapean garatu da: Mikel Izquierdo, Navarrabiomedeko E-FitMet unitateko ikertzaile nagusia eta NUPeko katedraduna, eta Alicia Mª Alonso, NUPeko irakasle titularra, Navarrabiomedeko ikertzailea eta Eskola Jarduera Fisikoaren Behatokiaren zuzendaria.

Garatutako ikerketa

Tesi honek, lau azterlan osagarriren bidez, 4 eta 6 urte bitarteko haurren gaitasun motorraren eta haien inguruneko hainbat faktoreren arteko harremana aztertzen du. Ikuspegi sozioekologikotik abiatuta, testuinguru desberdinek –hala nola familia, irakasleria, ikastetxea edo bizilekuko auzoa– gaitasun horien garapenean duten eragina aztertzen du. Helburu nagusia oinarrizko gaitasun motorrak (OGM) sustatzea eta haurtzarotik bizi-ohitura osasungarriak bultzatzea da.

Lehenik eta behin, doktorego-lanak ebaluatu zuen ea 24 ordutan zeharreko mugimendu-jokabideak hobetzea helburu duten esku-hartzeek eragin positiboa duten OGMetan. Emaitzek erakutsi zuten, hain zuzen ere, eredu sozioekologikoan oinarritutako esku-hartzeak eraginkorrak direla OGM hobetzeko, bereziki haurrek objektuen kontrola eskatzen duten jarduerak egiten dituztenean. Hala ere, eragin txikiagoa izan dute ikasleen egoera fisiko orokorrean eta mugimendu-ohituretan.
Bigarrenik, Loreto Alonso-k erreferentziazko balio normatiboak ezarri zituen Espainiako haur-populazioaren ebaluazio motorrerako Mobak-Kg tresnaren bidez. 200 ikasle baino gehiagoren laginetik abiatuta, tresna honen baliozkotasuna baieztatu zen Espainiako testuinguruan erabiltzeko, eta adinaren eta sexuaren araberako datu normatiboak lortu ziren. Emaitzek erakutsi zuten mutilek jarduera hobea zutela objektuen kontrolarekin lotutako ariketetan; gainerako dimentsioetan, berriz, antzeko emaitzak lortu zituzten bi sexuek, eta adinarekin hobekuntza progresiboa ikusi zen.

Halaber, ikerketak funtzio exekutiboa aztertu du eskola-umeetan, eta helburua izan da 3 eta 7 urte bitarteko haurrentzako erreferentzia-balioak ezartzea Early Years Toolbox bateriaren bidez. Zehazki, honako osagaiak ebaluatu dira: lan-memoria (bisuala eta fonologikoa), kontrol inhibitorioa eta malgutasun kognitiboa. Emaitzek erakutsi dute garapen kognitibo progresiboa ematen dela adinarekin, eta baita sexuaren araberako aldeak ere, neskek emaitza hobeak lortuz, bereziki kontrol inhibitorioan.

Azkenik, doktorego-lanak gurasoen ingurunearen eragina aztertu du, gurasoen jarduera fisiko moderatu-bizikoaren (JFMV) eta egoera fisikoaren (EF) eta haien seme-alaben emaitzen arteko lotura aztertuz, bai maila motorrean, bai egoera fisikoari dagokionez, bai eta egunean zeharreko 24 orduetako mugimendu-jokabideei dagokienez ere. Emaitzek adierazi dute ikasleen adina dela gaitasun motorraren eta egoera fisikoaren aurreikuslerik garrantzitsuena, gurasoen JFMV eta EFren gainetik. Hala ere, ama baten egoera fisiko hobea haurren errutina osasungarriagoekin lotzen da, hala nola loaren kalitate hobearekin eta jarduera fisiko handiagoarekin.

Tesi honek agerian uzten du, familiak paper garrantzitsua badu ere, haurren garapen motorra eta ohitura osasungarrien eskurapena, neurri handi batean, eskola- eta komunitate-ingurunean oinarritutako estrategien mende daudela. Ildo horretan, funtsezkoa da hezkuntza-testuinguruan aukera motorrak berdintasunez bermatzea.

Finantzaketa eta emaitzen zabalkundea

Doktorego-etapan zehar, hiru urtez, Loreto Alonso Martínez UPNAko kontratu predoctoral baten onuraduna izan da, eta egonaldia egin du Erresuma Batuan, Coventry University-ko “Centre for Physical Activity, Sport and Exercise Science” zentroan.

Doktorego-lanaren emaitzak bi artikulutan argitaratu dira (Human Kinetics Journal eta European Journal of Pediatrics,), eta beste bi berrikusten ari dira. Horrez gain, hainbat nazioarteko kongresutan aurkeztu dira: Kirolaren Zientzien Espainiako Elkartearen XII. Nazioarteko Kongresuan (Madril, 2023ko ekaina), “Promoting Brain Health Through Exercise Across The Lifespan” II. Nazioarteko Kongresuan (Granada, 2024ko iraila) eta Campus Iberuseko X. Doktorego Jardunaldietan (Jaca, 2024ko urria).

 

Categoría
Galería de imágenes
Loreto Alonso Martínez
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Jacinto Muñoz Pardezak bere doktore tesia defendatuko du, ostiralean, abenduak 12

Jacinto Muñoz Pardeza
Egileak
Navarrabiomed

Jacinto Muñoz Pardezak, Haur eta Gazteen Jarduera Fisikoaren Unitateko doktoratu aurreko ikertzaileak, Nafarroako Unibertsitate Publikotik egindako doktore tesia irakurriko du, 2025eko abenduaren 12an, ostirala. Ekitaldia 12:00etan hasiko da, Navarrabiomedeko Ekitaldi Aretoan. Doktoretza-lana “Optimising type 1 diabetes mellitus management in children and adolescents from a non-pharmacological approach based on muscle strengthening activities using an mHealth: Diactive-1 study” izenekoa, Navarrabiomed-en egin da,  Navarrabiomed-en egin da, Antonio García Hermoso, Haur eta gazteen Jarduera Fisikoaren Unitateko ikertzaile nagusia eta NUPeko irakasle titularra eta José Francisco López-Gil, irakasle eta ikertzailea Universidad Espíritu Santo (Ekuador) unibertsitateko Osasun Zientzien Fakultatean, eta ikertzaile titularra Loiolako Unibertsitatean

Egindako ikerketa

Jacinto Muñoz-Pardeza doktore-tesiak 1. motako diabetesak haur eta nerabeen artean dakarren erronka kliniko eta sozial gero eta handiagoari heltzen dio. Gaixotasun horren eraginak gora egiten jarraitzen du eta osasun fisiko, mental eta sozialean eragin handiak ditu, baita osasun-kostu handiak ere. Intsulinak funtsezko tratamendua izaten jarraitzen badu ere, oreka metabolikoaren konplexutasunak eta hipogluzemia-arriskuak haren eraginkortasuna mugatu dezakete, eta horrek ohiko tratamenduaren osagarriak diren estrategia integralen eta ez-farmakologikoen beharra nabarmentzen du.

Testuinguru horretan, 24 orduko eguneko zikloaren barruan jarduera fisiko moderatua eta indartsua areagotzeko muskuluak indartzeko jarduerak sartzea gutxi arakatutako aukera da, ariketa aerobikoaren nagusitasunaren aurrean. Hurbilketa horrek osasun-parametroak optimiza ditzake 1 motako diabetesa duten gazteen artean, bereziki tresna digitaletan oinarritzen denean. Diactive-1 aplikazioak, ikuspegi gamifikatu batekin diseinatuta, indar-entrenamendu pertsonalizatuak eta ebidentzia zientifikoan oinarritutako hezkuntza-gomendioak eskaintzen ditu, diabetesaren autokudeaketa sustatzeko.

Tesia lau azterketa osagarritan egituratzen da: interbentzio ez-farmakologikoei buruzko berrikuspen sistematikoa sare bayestarrean; mugimendu-portaerei eta kontrol gluzemikoari buruzko bi urteko luzetarako analisia; eta indar-entrenamenduko programa baten inpaktua ebaluatzen duen saiakuntza kliniko aleatorizatua, Diactive-1en bidez garatua, intsulinaren dosien, egonkortasun metabolikoaren, muskulu-indarraren eta gorputz-konposizioaren gainean.

Finantzaketa eta emaitzen zabalkundea

Doktore-aldiko hiru urteetan, Jacinto Muñoz Pardeza doktoratu aurreko kontratu lehiakor baten onuradun izan da, osasun-zientzietako ikertzaileen prestakuntzan (PFIS), Carlos III .a Osasun Institutuak emana (FI22/00329) eta Nafarroako Osasun Ikerketako Institutuak kudeatua (IdiSNA). Bere lana FIS PI21/01238 proiektuaren esparruan garatu da, 1 motako diabetesa duten haur eta nerabeak ariketa fisiko pertsonalizatuaren eta Diactive-1 aplikazioaren bidez gluzemia-kontrolaren bidez modu integralean maneiatzean zentratua; eta FIS PI24/00829 proiektuaren esparruan, aplikazio hori Espainiako iparraldean eskalatzea bilatzen duena, mHealth, ariketa eta hezkuntza diabetologikoa integratuz. Gainera, doktoratu aurreko mugikortasunerako finantzaketa jaso du, bai NUPetik, bai Nafarroako Gobernutik, eta horri esker, bere prestakuntza aberastu eta nazioarteko lankidetzak bultzatu ditu.

Diactive-1 proiektuei lotutako 13 azterlanetan parte hartu du; horietatik 11 argitaratu dira eta 5 egile nagusi gisa sinatu dira. Horrez gain, 11 artikulu gehigarri argitaratu dira edo berrikusten ari dira, eta egilekide edo egilekide gisa agertzen da. Ekoizpen zientifikoa osatzeko, lanak aurkeztu ditu Estatuko eta nazioarteko 8 kongresutan, eta bi mintegi espezializatutan parte hartu du. Esparru akademikotik haratago, Diabetesaren Nafarroako Elkartearekin (ANADI) aktiboki lan egin du zientzia-dibulgazioko hainbat jardueratan.

Tesiaren argitalpenak laburpenaren arabera:

Categoría
Documentación
Vídeo

GENEUS: neurokirurgiako arreta-zirkuitua hobetzea adineko pazienteentzat

Geneus
Egileak
Navarrabiomed
  • Navarrabiomedek eta NOUko geriatria eta neurokirurgia zerbitzuek Europako GENEUS proiektu parte hartzen dute, adinekoen arreta neurokirurgikoa hobetzea helburu duen ekimen berritzaile batean.

     


Nafarroatik, Nicolás Martínez Velilla, HUNeko Geriatria Zerbitzuko burua, Geriatria eta Zahartze Aktiboko eta IPko Unitateko IPa, eta Idoya Zazpe, HUNeko Neurokirurgia Zerbitzuko burua, GENEUS proiektu europarreko partaide aktiboa dira. Proiektu hori Interreg SUDOE programa europarrak finantzatzen du, eta duela gutxi merkaturatu zen Tolosan (Okzitania).

Haien parte-hartzea funtsezkoa izango da ezagutza geriatrikoa eta neurokirurgikoa konbinatuko dituen arreta integratuko ibilbide baten diseinuan, profesionalen arteko koordinazioa, asistentzia-jarraitutasuna eta kirurgia neurologikoa jasaten duten adineko pazienteen errekuperazio funtzionala hobetzeko helburuarekin.

Nazioarteko lankidetza eta berrikuntza klinikoa

GENEUS proiektua Tolosako Unibertsitate Ospitaleak (CHU Toulouse) koordinatzen du, eta honako erakunde hauek parte hartzen dute:

  • CHU de Limoges (Frantzia)
  • Navarrabiomed – Miguel Servet Fundazioa eta Nafarroako Ospitale Unibersitarioa (Espainia)
  • Alacanteko Ikerketa Sanitario eta Biomedikoko Institutua (ISABIAL)
  • Fundación Pública Galega de Investigación Biomédica Galicia Sur
  • Saúde de Santa Mariako Tokiko Unibertsitatea (Portugal)
  • CUF Descobertas ospitalea (Portugal)

Datozen hiru urteetan, bazkideek "tresna-kutxa operatibo" bat garatuko dute, ospitaleek SUDOE eskualde osoko adinekoen zaintza neurokirurgikoaren kalitatea, koordinazioa eta ekitatea hobetzeko.

"GENEUSek mugarri bat ezarri du hego-mendebaldeko Europako zainketa neurokirurgikoen antolaketan. Lankidetzaren eta berrikuntzaren bidez, arreta-eredu bidezkoagoa, koordinatuagoa eta gizatiarragoa eraiki nahi dugu ", nabarmendu zuen Pr. Eric Schimdt, neurokirurgialaria eta proiektuaren koordinatzailea Tolosako CHUn.

GENEUSi buruz
GENEUS nazioz gaindiko proiektu bat da, Interreg SUDOE programa europarrak finantzatzen du, eta Frantzia, Espainia eta Portugalgo zazpi osasun eta ikerketa erakunde biltzen ditu. Arreta-eredu berritzaile, erreplikagarri eta iraunkor bat garatzea du helburu, tratamendu neurokirurgikoa behar duten adineko pazienteen bizi-kalitatea hobetzeko.

Categoría
Galería de imágenes
GENEUS proiektua abiarazteko bilera, 2025eko irailaren 18an, Tolosan (Okzitania))
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Navarrabiomed, Osasun Mentalarekin, JA PRISM proiektu europarrean sartu da, populazio ahuletan osasun mentala indartzeko.

Kick off meeting
Egileak
Navarrabiomed
  • EU4Health programa europarrak kofinantzatutako ekimenak suizidioaren prebentzioa eta buru-nahasmendu larria duten pertsonentzako arreta komunitarioa bultzatzen ditu.

Nafarroak JA PRISM (Prevention oriented RIghts-based approach to Support Mental health in vulnerable population groups) proiektu europarrean parte hartzen du. EU4Health programak kofinantzatutako ekimena da, eta Europan osasun mentala hobetzea du helburu, prebentzioaren ikuspegitik eta giza eskubideetan oinarrituta.

Nafarroako parte-hartzea Navarrabiomed – Miguel Servet Fundazioak (FMS) koordinatzen du, Osasunbidea Nafarroako Osasun Zerbitzuko Osasun Mentaleko ETAC taldeari laguntzeko, suizidioaren prebentzioari buruz Osakidetzak (Euskadi) sortutako BIZI programa inplementatzeko 5. lan-paketearen esparruan.
BIZI programak helburu hauek ditu:

  • Egoera aztertzea eta lehentasun estrategikoak definitzea suizidioa prebenitzeko.
  • Praktikak tokiko testuinguruetara eta behar espezifikoetara egokitzea.
  • Osasun mentaleko zeharkako alderdiak lantzen dituzten mikroesku-hartzeak txertatzea.
  • Ezarpena gidatzeko ekintza-plan bat garatzea.
  • Tokiko praktikak gainbegiratzea eta ebaluatzea.

ETAC taldeak (Tratamendu Asertibo Komunitarioko Taldea) hainbat lan-ildo ditu, eta horietako bat etxerik gabeko pertsonekin lan egitea eta osasun mentaleko saretik at dagoen nahasmendu mental larria da. Bere lana arreta komunitario eta indibidualizatua eskaintzea da, buru-nahaste larria duten pertsonen bizi-kalitatea hobetzeko eta pertsona horien birgizarteratze eta osasun-integrazioa bultzatzeko.
Nafarroak JA PRISM programan parte hartzeak erakundeen konpromisoa indartzen du osasun mentalaren berrikuntzarekin eta Europako lankidetzarekin, estigma murrizteko, suizidioa prebenitzeko eta gizarteratzea sustatzeko.

JA PRISM, kolektibo kalteberetan suizidioa prebenitzeko ekintza bateratu europarra
JA PRISMek, 6 milioi eurorekin finantzatuta eta hiru urteko iraupenarekin (2025-2028), Europako 20 herrialdetako 59 bazkide biltzen ditu. Proiektuaren helburua da talde kalteberetan osasun mentaleko arazoen karga murriztea eta prebentzio eta arreta komunitarioko jardunbide egokien transferentzia sustatzea.

Informazio gehiago: [https://www.bio-sistemak.eus/prism /] (https://www.bio-sistemak.eus/prism /)

Argazkia: Proiektua abiarazteko irailaren 24an eta 25ean Bilbon egin zen lehen bilerara bertaratu zirenak
Documentación
Vídeo

Nafarroako Gobernuak Nafarroako 100 urtetik gorako biztanleak aztertuko dituen proiektu estrategiko bat bultzatu du, bizi osasungarriaren itxaropena handitzeko eta estrategia terapeutiko berriak sortzeko

Consorcio del proyecto estratégico BIOANCIENT
Egileak
Navarrabiomed
  • Navarrabiomed buru duen ekimen honek 1.453.112,92 euro ditu 2025-2028ko I+G proiektu estrategikoak egiteko Laguntza Deialdiaren bidez


Espezializazio Adimenduneko S4 Estrategiaren lehentasunen esparruan, Nafarroako Gobernuko Industria eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako Departamentuak bioteknologiako proiektu estrategiko bat bultzatu du, Nafarroako 100 urtetik gorako biztanleak aztertzeko, bizi itxaropen osasungarria handitzeko eta estrategia terapeutiko berriak sortzeko.

Concretamente está orientado a analizar a personas centenarias con el fin de desarrollar nuevas estrategias terapéuticas y dispositivos diagnósticos que transformen el sector de la salud geriátrica y mejoren la esperanza de vida saludable. La iniciativa ha comenzado con la primera reunión de consorcio, celebrada en el marco del Día internacional de las personas mayores que se celebra mañana, 1 de octubre.

Zehazki, ehun urtetik gorako pertsonak aztertzera bideratuta dago, osasun geriatrikoaren sektorea eraldatuko duten eta bizi-itxaropen osasungarria hobetuko duten estrategia terapeutiko eta gailu diagnostiko berriak garatzeko. Ekimena partzuergoaren lehenengo bilerarekin hasi da, bihar, urriak 1, ospatuko den Adinekoen Nazioarteko Egunaren barruan.

Zahartzearen analisia adin aurreratuan

Zahartze biologikoa faktore anitzeko prozesua da, adinekoen itxaropenean eta bizi-kalitatean eragina duten faktore genetiko, epigenetiko eta ingurumenekoen arteko elkarreraginaren emaitza. Testuinguru horretan, BIOANCIENT zahartzea atzeratzeko eta lotutako gaixotasun kronikoak prebenitzeko prebentzio-estrategia indibidualizatuak garatzea ahalbidetzen duten tratamendu espezifikoak identifikatzeko sortu zen, bizi-kalitate handiagoarekin bizitzea lortzera bideratuta. Gainera, diagnostiko-metodo berritzaileak diseinatu eta garatu nahi ditu proiektuak, hainbat patologiaren detekzio arin eta goiztiarra ahalbidetuko dutenak, paziente bakoitzaren abordatze klinikoa pertsonalizatuz.

Enrique Santamaría, Navarrabiomedeko Neuroproteomika Klinikoko Unitateko ikertzaile nagusia, proiektuaren buru da, eta haren ikuspegi berritzailea nabarmendu du: "Ehun urteko biztanleria aztertzeak aukera paregabea eskaintzen du muturreko bizitza-luzerarekin lotutako biomarkatzaileak identifikatzeko, narriaduraren mekanismo molekularrak hobeto ezagutzeko, zahartze biologikoaren aldakortasuna baloratuz, eta adin aurreratuetan bizi-kalitatea hobetuko duten konposatu bioteknologiko berriak garatzeko".

Erronka horri aurre egiteko, BIOANCIENTek 1,7 milioi euroko aurrekontua du, eta partzuergo bat, arlo biomedikoan inplikatutako bost erakunderekin: Navarrabiomed – Miguel Servet Fundazioa, Nafarroako Unibertsitate Ospitalea, Nafarroako Unibertsitate Publikoa, Nafarroako Unibertsitate Gailurra eta ADItech; eta lau enpresa: InsAIght, NUCAPS Tecnologies, Tairel Data eta traumatologiako eta errehabilitazio aurreratuko TDN klinika. Guztira, 70 profesional asistentzial inguruk eta arlo osagarrietako ikerketako profesionalek hartzen dute parte, hala nola neurozientziak, geriatria, teknologiak –omikak, datuen prozesamendua eta adimen artifiziala eta garapen nanoteknologikoa.

Ehun urtetik gorako 300 pertsona inguru Nafarroan

Eurostaten eta Osasunaren Mundu Erakundearen datuen arabera, 2050ean Europako biztanleriaren % 30 baino gehiago 65 urtetik gorakoa izango da, eta horrek erronka nabarmenak planteatzen ditu osasun- eta gizarte-sistemen iraunkortasunerako. Estatistikako Institutu Nazionalak eskura dituen azken datuen arabera, Nafarroan 65 urtetik gorako 140.585 pertsona daude, eta horietatik 279k 100 urte edo gehiago zituzten. Bereziki nabarmentzen da Foru Erkidegoan ehun urte dituzten pertsonen % 85 emakumeak direla (238, eta 41 gizon), eta horrek agerian uzten du zahartzeari genero-ikuspegiarekin heltzeko beharra.

Testuinguru horretan, ehun urtetik gorako pertsonak balio biomediko handiko kohortea dira zahartze osasungarria aztertzeko; izan ere, erresilientzia klinikoa, funtzionala eta molekularra dute, adin aurreratuetan nagusi diren patologien aurrean. Hala ere, talde hori historikoki oso txikia izan da saiakuntza klinikoetan, batez ere komorbilitateen presentziagatik, sartzeko muga logistikoengatik eta jorratzeko muga etikoengatik. Bazterketa horrek arrakala sortu du ebidentzia klinikoak sortzean eta horien ezaugarrietara egokitutako esku-hartze pertsonalizatuak diseinatzean.

Benetako adinak pertsona baten egoera funtzionala edo molekularra nahitaez islatzen ez duenez, adin biologikoa teknologia – omiko integratuen bidez zehaztea funtsezko tresna da narriadura-arriskua aurreikusteko, prebentzio-estrategia berriak garatzeko eta osasun-sistema iraunkorragoak garatzeko.

Categoría
Documentación
Vídeo

Europako THERESA PCP proiektua abian jarri da Navarrabiomeden, ospitaleetako hondakin-uren tratamenduari buruz

Primera reunión Teresa PCP
Egileak
Navarrabiomed

Iruñea izan da THERESA PCP proiektu europarra abiarazteko eszenatokia. Hasierako bilera irailaren 22an eta 23an egin zen, Navarrabiomeden. Ekimen hau Europar Batasunak finantzatu du eta lau urteko iraupena du. Ospitaleko hondakin-uren tratamendurako irtenbide "berdeak" eta berritzaileak garatzea du helburu. Erosketa Publiko Prekomertzialaren (PCP) prozesu egituratuaren bidez, proiektuak erosle publiko eta berritzaileak biltzen ditu, teknologia integratu, jasangarri eta eskalagarria elkarrekin garatzeko. Horrela, ingurumen- eta osasun-erronka garrantzitsu bati heltzen zaio, eta, aldi berean, Europako osasun-sistemei laguntzen zaie iraunkortasun, segurtasun eta erresilientzia handiagorantz aurrera egiten.

Ospitaleek botiken, desinfektatzaileen, patogenoen eta bestelako substantzien hondarrak dituzten urak sortzen dituzte, eta ohiko tratamendu-instalazioek ez dituzte beti kanporatzen. Proiektuak teknologia integratuak eta eskalagarriak eskaini nahi ditu, ingurumen- eta osasun-arriskuak murrizten laguntzeko eta, aldi berean, Europako osasun-sistemen iraunkortasuna indartzeko.

THERESA PCPk Europako sei herrialdetako 16 erakunde biltzen ditu (Belgika, Estonia, Grezia, Polonia, Herbehereak eta Espainia), horien artean berrikuntzan eta kudeaketan adituak diren ospitaleak, fundazioak eta erakundeak. Elkarrekin egindako lanaren helburua da osasun-sektorearen erronka handienetako baten aurrean erantzun komun bat emateko oinarriak ezartzea: ospitaleko hondakin likidoen kudeaketa seguru eta iraunkorra.

 

Categoría
Galería de imágenes
Documentación
Vídeo

Osasun departamentuak lau ekimen digital hautatu ditu osasun-arreta eta gaixoen eta profesionalen arteko koordinazioa hobetzeko.

Assistance doctor
Egileak
Navarrabiomed
  • Osasun-sistemako profesionalek berek egindako proposamenak aurkeztu diren 59 proiektuen artetik aukeratu dira
     

Nafarroako Gobernuak Foru Komunitateko osasun sistemako profesionalek proposatutako lau erronka hautatu ditu, tresna digitalen bidez osasun arreta hobetzeko. Lau ekimenen helburua larrialdietako eta ebakuntza-gelako asistentziaren koordinazioa handitzea da, bai eta osasun-zentroetako erabiltzaileei eta paziente onkologikoei emandako informazioa hobetzea ere. Proposamen horiek laguntza ekonomikoa jasoko dute orain, martxan jartzeko beharrezkoak diren irtenbide digitalak garatzeko.

Zehazki, ConectaSOS, QuiroHelp, MiCentro eta UMD360 dira hautatutako proiektuak. Lehena komunikazio sistema berri batean datza, larrialdi-egoeran dauden gaixoen kudeaketan eta garraioan agenteek erantzuteko eta koordinatzeko denbora hobetuko duena, anbulantzietatik hasita, Nafarroako Ospitaletegiko Larrialdietako triaje talderaino, larrialdiak koordinatzeko zentrotik (SOS Nafarroa) pasatuta. Bestalde, Quiro-Help-ek chatbot zerbitzua eskainiko du, kirofanoko erizaintza instrumentistako langileen erantzun-denbora hobetzeko, protokoloak, praktika kirurgikoak eta tresnak eta materialak aurkitzeko informaziora sarbidea izateari esker.

MiCentro ekimenak osasun etxeen eta bere pazienteen arteko komunikazio bide berri bat proposatzen du, SMS zerbitzuaren bidez hitzorduen kudeaketa egiteko eta informazio garrantzitsua zabaltzeko. Azkenik, UMD360 proiektuak ginekologia minbizia duten pazienteei Minbizi Ginekologikoaren Disziplina-anitzeko Unitateak modu integratuan eta koordinatuan diseinatutako informazio guztia eta zerbitzuak erraztuko dizkie.

59 ekimen

Nafarroako Gobernuak urtarrilean zabaldu zuen deialdiaren emaitza da hautaketa hori, sektore publikoko osasun arloko langileek proposa zezaten Foru Gobernuak osasun sistema hobetzeko zer berrikuntza erronkari egin beharko liokeen aurre. Deialdia Osasun Departamentuak abiarazi zuen, Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko Departamentuarekin eta Ekonomia eta Enpresa Garapeneko Departamentuarekin lankidetzan, Nafarroako Enpresa eta Berrikuntza Zentro Europarraren (CEIN) eta Nafarroako Garapenerako Elkartearen (SODENA) eskutik. Proiektu hau osasunaren arloko berrikuntzei laguntzeko inDemand programaren barruan sartzen da.

Guztira, 59 ekimen aurkeztu zituzten, denak sektore publikoko osasun arloko langileen taldeek, bai Oinarrizko Osasun Laguntzakoek, bai ospitalekoek, osasun arloetakoek eta Osasun Departamentukoek.

Deialdiaren ebazpena martxoaren 6rako aurreikusita zegoen arren, jasotako proposamen kopuru handiagatik eta koronabirusa COVID-19arenpandemiaren zabalkundeagatik atzeratu da. Epaimahaia, CEINek koordinatua, Osasuna, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko zuzendaritza orokorraren ordezkariek osatu dute, Nafarroako Osasunbidea Zerbitzuko Berrikuntza eta Antolaketa alorraz eta Sodenaz gain. 

Hautatutako lau irtenbide digital horiek Nafarroako Gobernuko Berrikuntzaren Zuzendaritza Nagusiaren I+G+B Zerbitzua emateko aurreikusitako berariazko laguntzen deialdiaren onuradun diren enpresek garatuko dituzte. Alarma-egoera bukatu bezain laster eginen da deialdia, ekainean, seguruenik.

Garapenaren fase horretan, 2021eraino luzatuko dena, erronken talde bultzatzaileek eta enpresek elkarrekin eginen dute lan proposatutako baliabide digitalen prototipoak lortzeko. Enpresek, denbora horretan, aholkularitza eta babesa jasoko dute CEIN eta SODENAren eskutik, Navarrabiomed Ikerketa Biomedikorako Zentroarekin koordinazioan. Gainera, zentro horrek aurkeztutako gainontzeko erronkak aztertuko ditu horien berrikuntzaren eta hobekuntzaren alorrak antzemateko. 

inDemand proiektua

Ekimen hau inDemand Europako proiektuaren barnean sartzen da, Horizonte 2020 programak finantzatua, eta Murtziako eskualdeak zuzendua, Oulu (Finlandia) eta Paris-Ille de Francekin (Frantzia) batera. Proiektu honen helburua osasun erakundeen etaenpresen arteko elkarlan eredu berri bat garatzea da, osasun sistemako langileek proposatutako berrikuntza erronkei erantzuteko osasun digitaleko irtenbideak elkarrekin garatzeko. Nafarroak 2018tik parte hartzen du proiektu honetan inDemand komunitateko kide bezala, lankidetza eredu hori Foru Komunitatean txertatzeko eta eskualdeko finantzazioarekin.

Categoría
Galería de imágenes
Imagen promocional InDemand
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Amaia García de la Peñak bere doktore tesia defendatuko du, ostiralean, irailak 5

Amaia García de la Peña
Egileak
Navarrabiomed

Amaia García de la Peña Urtasunek, Navarrabiomedeko Kardiologia Translazionaleko Ikerketa Unitateko ikertzaileak Nafarroako Unibertsitate Publikotik egindako doktore tesia irakurriko du irailaren 5an. Ekitaldia 11:00etan hasiko da, Navarrabiomedeko Ekitaldi Aretoan.

Doktore lana, “Estudio histopatológico de la valvulopatía mitral primaria. Mecanismos patogénicos moleculares y estudio del sistema IL-33/ST2 como nueva diana terapéutica”, izenekoa, Navarrabiomed-en egin da, Natalia López Andrés, kardiologia Translazionaleko Ikerketa Unitateko Ikerlari nagusiaren zuzendaritzapean.

Balbulopatia mitrala da populazioan ohikoena den balbula-gaixotasuna, eta morbimortalitatearen kausa handikoa da. Gaur egun, ez dago bere progresioa geldiarazten duen botikarik, eta eskura dagoen tratamendu bakarra kirurgia da; horrek arriskuak dakarzkio pazienteari, eta osasun-kostu handiak. Gaixotasunaren kausa ugari dauden arren, oraindik ere ez dira oso ezagunak balbulen endekapenera eramaten duten mekanismo molekular eta zelularrak.

Ikerlan honetan, balbula mitralaren gaixotasun nagusien analisi konparatiboa egin da (Barlowren gaixotasuna, urritasun fibroelastikoa, gaixotasun kaltzifikatua eta gaixotasun erreumatikoa), balbula mitralaren ordezko kirurgia egin zaien 300 pazienteren ehunaren azterketaren bidez, orain arte aztertutako kohorterik handiena. Gaixotasun balbularretan inplikatutako mekanismo nagusiak aztertu ziren — matrize estrazelularraren alterazioa, inflamazioa, kaltzifikazioa, besteak beste —, etiologiaren arabera patroi diferentzialak identifikatuz. Emaitza horiek aukera ematen diete patologia mota bakoitzerako terapia espezifikoei.

Era berean, balbula mitralean -33/ST2 sistema interleukinoaren (IL) papera aztertu du lehen aldiz ikerketak. Sistema horren aurkikuntzek balbulen endekapenean zuzenean inplikatzea iradokitzen dute, eta helburu terapeutiko berri gisa kokatzea.

Emaitzen hedapena

Emaitzak nazioarteko kongresuetan zabaldu dira, hala nola Heart Valve Society-n (Malaga, 2023), non lehen saria lortu zuen ahozko komunikazio onenari mitral eta trikimailu kategorian, baita Europako Kardiologia Elkartearen (2020, online) eta Espainiako Kardiologia Elkartearen (2020, online) biltzarretan ere.
Gainera, International Journal of Molecular Sciences aldizkarian argitaratu dira Activation of the interleukin-33/st2 pathway exerts deleterious effects in myxomatous mitral valve disease izenburupean, eta inpaktu handiko beste aldizkari batean berrikusten ari dira.

Gaur egun, Amaia García de la Peña Urtasunek Nafarroako Unibertsitate Ospitalean (HUN) egiten duen kardiologo lanarekin uztartzen du bere ikerketa-lana, Bihotzaren Arloko Zuzendaritza Batzordeko kide baita, kontsulten koordinazioaren arduradun gisa.

Categoría
Galería de imágenes
Amaia García de la Peña defenderá su tesis doctoral el viernes, 5 de septiembre
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo