Noticias

• Liliana Andrea Moralesek Navarrabiomeden garatu du bere ikerketa, NUPen eta Europar Batasunaren Iberus Talent laguntza bati esker

“Staphylococcus aureus” (urrezko estafilokokoa) protesi ortopedikoetan infekzioak maizen eragiten dituen bakterioetako bat da, eta haren atxikitzeko eta biofilma sortzeko gaitasuna (film babesle bat da biofilma, bakterioa erresistenteagoa egiten duena) izan du aztergai Liliana Andrea Morales Laverdek Nafarroako Unibertsitate Publikoan (NUP) berriki defendatu duen doktoretza-tesian. Ikerketa Navarrabiomedeko Patogenesi Mikrobianoko Unitatean egin da (IdiSNA), Iñigo Lasa Uzcudun unitate horretako ikertzaile nagusiaren eta Cristina Solano Goñi doktore eta unitate bereko ikertzailearen zuzendaritzapean.

NUPeko doktore berriak azaldu duenez, urrezko estafilokokoaren genoman elementu asko daude infekzioak sortzeko gaitasuna areagotzen dutenak, hala nola gene jakin batzuen presentzia edo gabezia eta sekuentzia kodifikatzailean edo geneen arteko guneetan izandako bariazioak. Hala ere, “bariazio horien eragina, neurri batean, aztertu gabe egon da orain arte”, adierazi du. Hain zuzen ere, geneetan gertatzen diren eta hasieran bakterioak atxikitzeko eta ondoren biofilma eratzeko garrantzitsuak diren bariazio horien eragina aztertu zuen Liliana Andrea Moralesek bere doktoretza-tesian.

Tesia garatzeko, Liliana Andrea Moralesek Campus  IberusTalent programako doktoretza aurreko beka bat izan du, Europar Batasunak (Marie Sklodowska‐Curie H2020 ekintzen parte gisa) eta Nafarroako Unibertsitate Publikoak batera finantzatua. Gainera, ikerketak finantzaketa jaso du Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministerioaren 2017ko I+G+b-ko proiektuetarako laguntzen eta Zientzia eta Berrikuntza Ministerioaren 2020ko I+G+b-ko proiektuetarako laguntzen deialdien bidez. 

Geneen arteko bariazioen eragina

NUPeko doktore berriak azaldu duen bezala, tesiaren emaitzek “agerian uzten dute geneen arteko guneetan gertatzen diren aldaketak aldagarritasun iturri direla isolatu klinikoetan, eta bakterioaren patogenesiarekin lotutako elementu horien adierazpen maila desberdinak eragiten dituztela”. “Isolatu kliniko” esaten zaie aztertzeko xedez infekzio batetik erauzten (isolatzen) diren bakterioei.

Bere ikerketan, Liliana Moralesek metodologia bat garatu zuen sagu baten koinfekzio eredu batean urrezko estafilokokoaren anduiak aldi berean identifikatzeko eta kuantifikatzeko. “Metodologia horri esker, desberdintasun nabarmenak identifikatu ahal izan ziren isolatuen atxikitzeko eta kolonizatzeko gaitasunean”, zehaztu du. “Etorkizunean, metodologia hori baliagarria izan liteke lotura estua duten isolatu klinikoen arteko lehia-abantailak identifikatzeko”, erantsi du.

Ikerketa horiek Margarita Trobos doktorearekin eta Göteborgeko Unibertsitateko (Suedia) Biomaterialen Sailarekin lankidetzan egin zituen, Liliana Moralesek ikerketa-egonaldi bat egin baitzuen bertan.

Ikertzailearen curriculum laburra

Liliana Moralesek Mikrobiologiako eta Bioanalisiko Gradua ikasi zuen Santanderreko Industria Unibertsitatean (Kolonbia), eta horrek piztu zion ikerketarekiko interesa. Gero, Graduondoko Elkarte Unibertsitario Iberoamerikarraren (AUIP) eta Early Stage Researchers (ESRs) programaren bidez (IberusTalent), Lilianak masterreko ikasketak Errioxako Unibertsitatean egin zituen, eta doktoretzakoak NUPen, azken horiek nazioarteko aipamenarekin. Bere prestakuntzan, Liliana Morales Mikrobiologiaren eta Ingeniaritza Molekularraren arloetan espezializatu da, Osasunaren eremuan bereziki.

• Prentsa-oharra www.unavarra.es webgunean

Liliana Andrea Moralese Laverdek, Navarrabiomed-IdiSNA-ko Mikrobio Patogenesiaren Unitateko ikertzaileak, Nafarroako Unibertsitate Publikotik egindako Bioteknologiako doktore tesia - nazioartean aipatuta -, irakurriko du datorren ostiralean, otsailaren 17an. Ekitaldia 11:00etan hasiko da, Navarrabiomedeko Ekitaldi Aretoan.

Doktorego-lana, “Analysis of the association between polymorphisms in intergenic regions of Staphylococcus aureus genes involved in biofilm formation and periprosthetic joint infections”, izenekoa, Navarrabiomed-en egin da, Iñigo Lasa Uzcudun, unitateko Ikerlari nagusia eta y Cristina Solano Goñi, ikertzalea, doktoreen zuzendaritzapean.

Ikerketaren garapena

Staphylococcus aureus gailu medikoei lotutako infekzioak eragiten ditu gehien mikroorganismoa da. Gaur egun, bakterio-genomen sekuentziazioari esker, aldaketa genetikoen eta berariazko fenotipoen arteko loturak identifika daitezke. Hala ere, eskualde intergenikoetako aldaketek arreta gutxi jaso dute, ugariak baitira eta haien eragina zehaztea zaila baita. Bere doktorego-tesian, Lilianak geneen arteko aldaketen eginkizuna aztertu zuen, gailu medikoei lotutako infekzioen patogenesian elementu garrantzitsuak kodetzen dituzten geneetan, protesiei eta zauriei lotutako infekzioen isolatu klinikoetan.

Emaitzek azaleko itsasgarriak kodetzen dituzten geneen geneen arteko eskualdeen aldaketak, gainazal medikoekiko hasierako atxikidura neurtzen dutenak, klonal konplexuen ezaugarriak direla eta itsasgarrien adierazpen-mailan aldaketa nabarmenak eragiten dituztela agerian uzten dute.

Aitzitik, PIA/PNAG polisakaridoaren sintesia eragiten duen ADBC operoiaren genearteko zonak (biofilmaren matrizearen osagai nagusia) oso kontserbatuta daude, eta zona horietako aldaketek ez dute eraginik adierazpen-mailan. Emaitza horiek iradokitzen dutenez, genoma-analisiak eskualde intergenikoak isolatu klinikoen arteko aldagarritasun fenotipikoaren iturri garrantzitsutzat hartu behar ditu. Emaitza horiek iradokitzen dutenez, genoma-analisiak eskualde intergenikoak isolatu klinikoen arteko aldagarritasun fenotipikoaren iturri garrantzitsutzat hartu behar ditu.

Bestalde, Lilianak metodologia metagenomiko bat garatu zuen, anplizoien sekuentziazioan oinarritua, Staphylococcus aureus-en andui desberdinak aldi berean identifikatu eta kuantifikatzeko, kateterreko koinfekzio murinoaren eredu batean. Metodologia horri esker, alde nabarmenak hauteman ziren isolatuen atxikimendu- eta kolonizazio-gaitasunean. Oso erabilgarria izango da estu lotutako isolatu klinikoen arteko lehia-abantailak identifikatzeko.
Aurkeztutako ikerketa Navarrabiomed-en egin da, eta Margarita Trobos doktorearen eta Goteborgeko Unibertsitateko Biomaterialen Sailaren, - non doktoregaiak ikerketa-egonaldi bat ere egin baitzuen -, laguntza izan du.

Emaitzen finantzaketa eta hedapena
 
Tesia garatzeko, Lilianak doktore aurreko beka bat izan du, IberusTalent programarena, Europar Batasunak Marie Sklodowska Curie H2020 Ekintzen eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren artean kofinantzatua. Horrez gain, Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministerioaren 2017ko I+G+B proiektuetarako laguntza-deialdien eta 2020ko I+G+B proiektuetarako laguntza-deialdien bidez finantzatu da ikerketa.

Tesi honen emaitzak Microorganisms  eta Biofilm aldizkari hauetan argitaratu dira, eta hainbat foro zientifikotan aurkeztu dira: (Eurobiofilms Mallorca 2022, 31st European Congress of Clinical Mikrobiology (online) & Infektious Diseases (ECCMID), Espainiako Mikrobiologia Elkarteko XXVIII. Biltzarra (Online), Jacako 2021ko Doktoretza Jardunaldiak eta y Biofilms9 2020 (online).

• 2022an Foru Komunitateari objektu baliotsuak eman dizkioten 78 pertsona aintzatetsi ditu Nafarroako Gobernuak
• Chivite Lehendakariak eskertu egin du “zuen historiaren zati bat herritar guztiei lagatzeko erabakia”

Maria Chivite Nafarroako Lehendakaria izan da gaur arratsaldean 2022an Foru Komunitateari objektu baliotsuak eman dizkioten pertsonak aitortzeko ekitaldian, eta eskerrak eman dizkie “zuen historiaren zati bat herritar guztiei lagatzeko hartutako erabakiagatik”. Hitzaldian zehar, Lehendakariak dohaintza ekonomiko bat nabarmendu du, “bereziki esanguratsua izateagatik”; hain zuzen ere, Miguel Servet Fundazioak jaso du, NavarraBiomed ikerketa biomedikoaren zentroaren jarduera kudeatzen duen organoak. Zehazki, pertsona batek, hil eta gero, bere ondare osoa eman dio erakundeari, milioi erdi eurokoa.

Aurten, guztira 78 pertsonak egin dizkiote balio historikoa duten objektuen dohaintzak Nafarroari, museoetan eta artxiboetan gordetzeko, eta beste ondasun esanguratsu batzuen dohaintzak ere bai. Aintzatespen-ekitaldia Nafarroako Jauregiko Tronuen Aretoan egin da, eta bertan izan dira, Chivite Lehendakariaz gain, Elma Saiz, Ekonomia eta Ogasuneko kontseilaria, Rebeca Esnaola Kultura eta Kiroleko kontseilaria eta omendutakoen ordezkariak. Emaileek diploma bat jaso dute Lehendakariaren eskutik, horren bidez Nafarroako Gobernuak publikoki eskertzen baitu egindako ekarpena.

Milioi erdi euro inguru ikerketarako

Chivitek eskerrak eman nahi izan dizkio pertsona horri “osasun-ikerketa garatzen” laguntzeagatik. “Honako hau bezalako dohaintza pribatuak aparteko finantzaketa dira ikerketa biomediko publikorako. Legegintzaldi honetan, baliabideak gehitu ditu, eta emaitzek guztiok bereziki harro sentiarazten gaituzte beste ondare honekin – materiala bezain garrantzitsua –; hots, ezagutza”, adierazi du.

Gogoan izan Navarrabiomed - Fundación Miguel Servet erakundeak egindako jarduerarekin elkarlanean aritu nahi izanez gero, formulario hau bete edo zentroko administrazio-taldearekin harremanetan jar zaitezkeela. Bi kasuetan, partikularrek eta enpresek jarraitu beharreko prozesuaren berri emango da.

Informazio osoa Nafarroako Gobernuaren webgunean.
 

La Unidad de Gestión de Navarrabiomed ha difundido hoy martes, 25 de abril, la propuesta de adjudicación de la "Ayuda para la intensificación de un/una F.E.A. del Servicio de Hematología y Hemoterapia del HUN para la Sala Blanca CellMa" 2023. El objeto de esta convocatoria de intensificación es incentivar, promover y consolidar el desarrollo de la actividad de la Sala Blanca CellMa en colaboración con el Hospital Universitario de Navarra.

A continuación, se facilita la documentación para su consulta y descarga. 

Ausazko azterketa horrek frogatzen du gai aktiboak ZIUko pazienteen batez besteko egonaldia murriztea lortzen duela, eta COVID-19k eragindako pneumonien hobekuntza erradiologikoa lortzen duela.

Entsegu kliniko multizentriko hori Navarrabiomed – Miguel Servet Fundazioak sustatu eta zuzendu zuen, eta 2020ko apiriletik 2021eko urrira bitartean garatu zen. Horri esker, Anakinra gai antiinflamatorioaren eta antirreumatikoaren eraginkortasuna eta segurtasuna baloratu ahal izan dira, COVID-19k eragindako gaixo larriak tratatzeko. Jama Network Open nazioarteko aldizkarian argitaratu diren emaitzen arabera, Anakinrak ez du hobekuntza nabarmenik eskaintzen paziente oso larrien ohiko tratamenduaren aldean, ez baitu aireztapen mekanikoaren beharrik aurreikusten, ezta heriotza-tasa konparatua murrizten ere.

Hala ere, gai aktiboaren ekintzari esker, ZIUn ingresatutako pazienteen batez besteko egonaldia murriztu egiten da, eta COVID-19k eragindako pneumonien hobekuntza erradiologikoa ahalbidetzen du. Gainera, hain larriak ez diren gaixoetan, eraginkorragoa izango litzateke, paziente-talde horretan hobekuntza nabarmenak ikusten baitira.

Pazienteen lagina 179 helduk osatzen zuten, COVID-19 larri egiaztatuta eta 60,5 urteko batez besteko adinean. Zazpi autonomia-erkidegotako hamabi ospitaletan hautatu zituzten pazienteak. Saiakuntzan parte hartu zuten 179 pazienteetatik 36 Nafarroako Ospitalean Unibertsitarioan errekrutatu ziren, 38 eta 81 urte bitartekoak. Paziente horietako inork ez zuen izan kontrako gertaera garrantzitsurik.

Parte hartzen duten zentroak eta finantzaketa

Ikerlanaren ikertzaile koordinatzaile nazionala Patricia Fanlo Mateo izan da. NOUko Barne Medikuntza espezialista, Navarrabiomedeko Entsegu Klinikoetako taldearekin eta Metodologia Zerbitzuaren laguntzarekin, gai izan ziren entsegua pandemia betean abian jartzeko, behar ziren baimenetatik emaitzak aztertu arte kudeatuz.

Era berean, entseguak erakundeen finantziazioa izan zuen, Nafarroako Gobernuaren COVID-19 proiektuei emandako laguntzei esker, pandemia garaian koronabirusari buruzko azterlanak garatzea ahalbidetu baitzuten.

Parte hartu zuten zentro hauek: Santiagoko Ospitale Unibertsitarioa, Vigoko Álvaro Cunqueiro Ospitalea, Palma de Mallorcako Son Espases Unibertsitate Ospitalea, Valentziako La Fe Unibertsitate Ospitalea, Vall d’Hebron Unibertsitate Ospitalea eta Bartzelonako Ospitale Klinikoa La Cajozako Unibertsitate Ospitalea eta Zaragozako Ospitale Klinikoa. Gainera, ekimena Espainiako Barne Medikuntza Elkarteko (SEMI), Gaixotasun Autoimmune Sistemikoen Taldeak ere babestu zuen.

Mikel Izquierdo, Navarrabiomedeko Ariketa fisikoa, osasuna eta bizi kalitatea (E-FIT) Unitateko (E-FIT) ikertzaile nagusia eta NUPeko katedraduna, saritu zuten atzo, VII. SER Navarra Sarietan, ikerketa-kategorian. Cadena SER Navarrak, guztira, 10 pertsona edo talde onartu zituen Nafarroako gizarteko hainbat esparrutan egindako lanagatik, Baluarte Auditorioan egin eta Mamen García eta Joaquim Torrents kazetariek aurkeztutako gala batean.

2023ko edizio honetan, Cinfa farmazialariak ikerketako saria babestu zuen, eta Alicia López de Ocáriz zuzendari mediko korporatiboak eman zion saria, Biomekanikaren eta Sistema Neuromuskularraren alorreko hainbat ikerketa-proiektutan egindako ibilbideari esker. Arreta berezia jarri zuen hainbat kiroletan indarra eta muskulu-potentzia lantzeko entrenamenduak, zahartzeak eta muskulu-errendimenduak dituen ondorioetan. 

Bere hitzaldian, Mikel Izquierdo jaunak eskerrak eman zizkien irratiari eta babesleari, eta COVID 19aren aurretik dagoen pandemia batean jarri zuen arreta: “Gaur egun oraindik bizirik dirau jarduera fisikoaren eta sedentarismoaren pandemiak, urtean 10 milioi heriotza eragiten baititu, 7 milioi miokardio-infartu eta urteko 250 milioi dolarreko eragina”. Egoera hori aldatzeko, ariketa fisiko jarraituak bizi-kalitate hobea lortzeko duen garrantzia azpimarratu zuen. “Ariketa fisikoa modu kronikoan egin behar dugu bizitza osoan. Gaur egun ez dugu behar adina egiten, ez kopuruari ez intentsitateari dagokienez, eta jakin behar dugu beharrezkoa dela bizirik irauteko”, adierazi zuen bere hitzaldian.

Navarrabiomed Kudeaketa Unitateak gaur, asteazkena, otsailak 8, argitaratu du Navarrabiomed 2022ko doktoratu aurreko eta ondoko laguntzak esleitzeko proposamena, baita deialdi bakoitzerako ebaluatutako eskatzaileen azken puntuazioak ere: doktoratu aurreko laguntza eta doktoratu ondoko laguntza. Ondoren, dagokion dokumentazioa kontsultatu eta deskarga dezakezu.

• Navarrabiomedek Landa Garapen eta Ingurumeneko Departamentua, NUP, CSIC-IDAB, INTIA eta Nasertic sozietate publikoak eta Josenea enpresarekin batera parte hartuko du

Nafarroako Gobernuak asteazken honetako bilkuran onartu du Kalamua Ikertzeko Nafarroako Elkartean (KINE) sartzea, Landa Garapen eta Ingurumeneko Departamentuak bultzatua. Elkartea laster eratuko da honako hauekin batera: NUP (eta haren bi institutuak, ISFOOD-Elikadura Katearen Berrikuntza eta Garapen Iraunkorrerako Institutua, eta IMAB-Biologia Aplikatuko Diziplina Anitzeko Ikerketen Institutua), Navarrabiomed (ikerketa biomedikoaren zentroa), CSIC-IDAB (Ikerketa Zientifikoen Goi Zentroaren Nekazaritza eta Teknologia Institutua), INTIA eta Nasertic sozietate publikoak eta Josenea enpresa pribatua. 

Elkartearen helburua da Sendagaien eta Osasun Produktuen Espainiako Agentziaren (AEMPS) lizentzia edo baimen egokiak lortzea eta kudeatzea, bazkideen artean eta Nafarroarako lurralde-ikuspegiarekin. Zehazki, ikerketarako kalamu-landareak hazteko baimena ematea; landare horiek helburu medikoekin eta zientifikoekin hazteko baimena ematea lortu eta kudeatu beharko dira; eta, ondoren, eta, urtean behin, guztira, kalamu-landareak landatzeko baimena ematea.
 

Gainera, hauek dira KINEren helburuak:

• Nafarroan industria- edo medikuntza-kalamuarekin lan egiten duten aktore guztiak bildu eta koordinatzea, gaur egun edo etorkizunean, eta eragile horiei tresna juridiko bat ematea, sektorearekin koordinatzeko eta hitz egiteko, erakundeekiko eta sektoreekiko harremanetarako.
• Enpresen, ikerketa- eta prestakuntza-zentroen eta erakundeen arteko lankidetza sustatzea, Nafarroako industria- eta medikuntza-kalamuaren sektorea dinamizatu, hazi eta koordinatzeko, produktu finala ikertu, landu, eraldatu eta merkaturatzeko, eta lankidetza-proiektuen diseinua eta merkaturatzea sustatzea.
• Nafarroako industria- eta medikuntza-kalamuaren sektorean ikerketa, garapena eta berrikuntza sustatzen laguntzea, balio-katearen maila guztietan, eta arreta berezia jarriz honako hauetan: kalamu industrial eta medizinalaren aldaera berriak garatzea eta ikerketa genetikoa; kalamuaren propietate medikoak, farmakologikoak, elikadurakoak, industrialak eta kosmetikoak ikertzea; haren eratorrien medikuntza-, industria- eta merkataritza-aplikazioak ikertzea; industria-kalamuak eta medizinalak ekonomikoki ahulak diren eta/edo despopulatzeko arriskuan dauden eremuetarako laborantza alternatibo gisa dituen ahalmen ekonomikoak ikertzea; eta lerro berri orotan, komunitate forala.
• Irudi sektoriala sortu, finkatu eta bultzatzea Nafarroako industria- eta medikuntza-kalamuaren inguruan sortzen den ekonomia- eta ikerketa-jarduera osorako, eta ikerketaren, nekazaritzaren edo laborantzaren, industriaren, biomedikuntzaren eta merkataritzaren alderdi guztiak bilduko dituena.
• Eta, azkenik, sektoreetako harremanak erraztu eta koordinatzea, estatuan eta nazioartean.

Gómez: “Nafarroak potentzial handia du balio-kate osoan”

Gobernu bilkuran onartu ondoren, Itziar Gómez Landa Garapeneko eta Ingurumeneko kontseilariak, elkarte eta enpresetako ordezkariekin batera ekimena aurkeztu du. Kontseilariak nabarmendu duenez, “Nafarroak potentzial handia du balio-kate osoan: nekazaritza-sektore indartsua, pertsonala eta ikerketako erreferentzia-zentroak, bai eta enpresa garrantzitsu batzuk ere, bai farmazeutikoak, bai nekazaritzako elikagaiekoak”.

“Horregatik, Foru Komunitatea erreferente bat izan daitekeela uste dugu eta ondo kokatuta egon daitekeela arlo horretan 2023rako aurreikusten den arau-esparru berriari begira. Interesgarria da Nafarroan esparru horretan jardun nahi duten eragileak sektore ekonomiko berri baten irteera-lerroan ondo kokatuta egotea. Sektore berri hori oso indartsua izan daiteke, eta, esan dudan bezala, Nafarroak badu ahalmena balio-kate osoan”, azaldu du.

Kontseilariak adierazi duen arabera, “departamentuak 2020tik ari da lanean gai horretan. Urte horren hasieran, kalamu-ahalmenak Nafarroarako ekonomia zirkularreko eta berrikuntza estrategikoko proiektu gisa dituen ahalmenei buruzko azterketa egiteko eskatu genuen, eta hortik aurrera urratsak egiten jarraitzen dugu.”

“Alde batetik, AEMPSekin (Espainiako Medikamentu eta Osasun Produktuen Agentzia) jarri zen harremanetan. Hark lizentziak ematen ditu, proiektu bat ikerketa-lizentzia batekin bultzatzeko aukera errealak egiaztatzeko. Bestetik, kalamua ikertzeko interesa izan zezaketela uste genuen eragileei dei egin die, guztion artean aurrera eraman beharreko proiektu bat diseinatzeko”, adierazi du.

Itziar Gómezek azaldu duenez, “oso harrera ona izan dugu ikerketa bultzatzeko lantalde bat osatzeko. Gaur hemen daudenez gain, farmazialariekin eta beste enpresa pribatu batzuekin ere harremanetan jarri gara. Ez dute baztertzen hurrengo faseetan parte hartzea. Izan ere, elkartea bazkide berriak hartzeko prest dago.”
Elkartearen egungo faseak, bere eraketaz gain, AEMPSri ikerketa-proiektu bat aurkeztea du helburu, ikerketa-lizentzia lortzeko; beraz, prozesuaren une honetan helburua ez da merkataritzako laborantza.

Elkartea formalki eratu eta gaurko bilkuran onetsitako Gobernu Akordioaren espedientean dauden estatutuen proposamena onetsi ondoren, Nafarroako Foru Komunitatea elkartekoa izango da elkarte horren sustatzaile edo sortzaile gisa, eta horretarako elkartea eratzeko ekitaldian parte hartuko du.
 

Ikerketa-proiektua

Elkartea eratzeko urratsekin batera, elkarteko kideek lehen ikerketa-proiektu batean lan egin dute, KINE eratu ondoren AEMPS aurkezteko.
Barietateak probatzeko proiektua da. CBD (kalamu ez-psikoaktiboaren osagai bat) eta THC (osagai psikoaktiboa) eduki handiko kalamu motak hautatzen dira, Nafarroako laborantza-baldintzetara egokituak. Horretarako, ezaugarri morfologikoak, fisiologikoak, agronomikoak (fenotipikoak, oro har) eta genotipikoak hartzen dira kontuan (THC/MOTAKO markatzaile molekularrak erabiliz).

Gainera, bigarren helburu bat da produktu deribatuak aztertu eta karakterizatzea, nekazaritzako elikagaien sektoreko industriek merkaturatzeko, hala nola nutrizio arloko intereseko proteinak eta lipidoak eta biokonposatuak, hautatutako barietateetatik abiatuta.

Proiektua Irunberriko Josenea finkan kokatuko litzateke. Finka horrek AEMPSek ezarritako baldintzak betetzen ditu, hau da, inguru itxi batean dago, bideozainduta, herrigune batetik eta polizia-etxe edo guardia zibil batetik gertu.

Argazkia, ezkerretik eskuinera: Ignacio Gil (Nekazaritza eta Abeltzaintza Zuzendaritza Nagusia); Luis Orcaray (INTIA); Maite Mendioroz (Navarrabiomed); Txus Cía (Josenea); Lucía Ramírez (IMAB-UPNA); Gonzalo Rodríguez (NASERTIC); Itziar Gómez (kontseilaria); José María González de Diego (CSIC-IDAB); Natxo Irigoien (UPNA); eta Patxi Ibáñez (ISFOOD-UPNA).

Carmen Gómez Arrebola doktoretza aurreko ikertzaileak, Nafarroako Mikrobioen Patogenesiko Ikerketa Unitatean, bere doktorego tesia irakurriko du Nafarroako Unibertsitate Publikoan datorren asteartean, uztailaren 5ean, 11:30ean, EDONAren defentsa-aretoan, El Sario eraikinean (NUP).

Doktorego-lanaren izenburua “Staphylococcus aureus-en bi osagairen sistemen eginkizuna, konplestatinarako eta corbomizinarako suszeptibilitatean eta fosforilaziorik gabeko gene-erregulazioan” da, eta Navarrabiomeden egin da, Iñigo Lasa Uzcudun eta Cristina Solano Goñi  doktoreen zuzendaritzapean.

Staphylococcus aureus –ak (S. aureus) oso izaera aldakorra du, eta biztanleen %30ek, gutxi gorabehera, larruazalean jankideen arteko erlazioa ezarriz aurki daiteke, inolako arazorik sortu gabe. Hala ere, hesi epiteliala zeharkatzen duenean eta eramailearen egoera immunologikoaren arabera, patologia arinak sor ditzake, hala nola abzesuak edo larriak, hala nola endokarditisa edo osteomielitisa. Patologia horiek tratatzeko, botika-sorta zabala dago; hala ere, S. aureus-ek erresistentzia handitzeko eta antibiotiko horien eragina saihesteko mekanismoak garatu ditu.

Bakterioek beren inguruan gertatzen diren aldaketetara egokitzeko gaitasuna dute, detektatzeko eta komunikatzeko sistema desberdinei esker; horien artean, “bi osagaiko sistemak” (TCSak) nabarmentzen dira. Horien bidez, bakterioak bere inguruan gertatzen ari dena hautematen du, eta gene jakin batzuen adierazpenaren modulazioaren bidez, gertatu den aldaketara egokitu daiteke. S. aureus-en TCSek zeregin garrantzitsua dute gaur egun klinikan erabiltzen diren antimikrobianoen aurkako erresistentzien garapenean, bai eta biofilm gisa hazteko estimulazioan ere, eta are gehiago handitzen dute antibiotikoekiko erresistentzia.
Antibiotikoekiko multi-erresistentzia S. aureus-en anduiak agertzeak antibiotiko berriak garatzeko premia larria ekarri du, andui horiek eragindako infekzioak tratatzeko, bai eta erresistentzia-hazkunde hori eragiten duten mekanismo molekularrei buruz dugun jakintzan aurrera egiteko beharra ere.

Tesiaren laburpena eta emaitzak

Doktorego-tesian, Carmen Gómezek S. aureus-en TCSek berriki aurkitutako glikopeptidoen, konplestatinaren eta corbomizinaren familiako bi antibiotikoekiko suszeptibilitatean duten inplikazioa aztertu du. Emaitzen arabera, VraSR sistemak bakterio horrek bi antibiotikoekiko duen suszeptibilitateari eragiten dioten bakterio-paretako elementuak erregulatzen ditu.

Azterketaren beste zati batean, fosforildu gabeko TCSen erregulazioa aztertu da. Tradizionalki, GLTen erantzun-erregulatzaileek fosforil-egoeran betetzen dute funtzio erregulatzailea, eta fosforildu gabeko egoeran, ez dute jarduera erregulatzailerik. Hala ere, ebidentzia askok frogatzen dute fosforilatu gabeko egoeran dauden TCSek ere gene-adierazpena modulatzeko funtzioak betetzen dituztela. Fosforildu gabeko egoeran dauden TCS bidezko erregulazioaren inguruko ebidentziak berrikusi ondoren, TCS ArlRSk biofilmari buruz egiten duen prestakuntzan sakondu da lanean. Lortutako emaitzen arabera, ArlR-ek S. aureus-en biofilmaren exopolisakarido nagusiaren adierazpena erregulatzen du, bai fosforil-egoeran, bai fosforildu gabekoan.

Hedapena eta finantzaketa

Egindako lanak argitalpen zientifikoa ekarri du, “Regulation of gene expression by non-pbithorylated response regulators”, International Mikrobiology-n argitaratua. “Staphylococcus aureusibility to corbomycin and complestatin depends on the VraSR two component system” izeneko bigarren argitalpena bidali egin da eta berrikusten ari da.

Gainera, 31st European Congress of Clinical Mikrobiology & Infektious Diseases-en (ECCMID) eta Espainiako Mikrobiologia Elkartearen XXVIII. Biltzarrean zabaldu egin da.

Tesia egiteko, NUPeko doktoratu aurreko kontratua izan du Carmen Gómezek. Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministerioaren 2017ko I+G+B proiektuetarako  laguntza-deialdien bidez finantzatu da ikerketa, bai eta Zientzia eta Berrikuntza Ministerioaren 2020ko I+G+B proiektuetarako laguntzen bidez ere, proiektu hauei esker:

•  “Staphylococcus aureus birulentziara egokitzeko determinatzaile molekularren karakterizazio funtzionala”. BIO2017-83035-R.
• “Alboko operoiak: bakterioen gene-erregulazioaren maila berria”. PID 2020-113494RB-100.

Saria 10.000 eurokoa da, eta bi proiektu ex aequo jaso dute. Alde batetik, ELAren biomarkatzaile gisa garuneko erresonantzia magnetikoari buruzko azterketa bat aitortu egin da, Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak garatu duena, Navarrabiomedekin lankidetzan. Bestea, Nafarroako Unibertsitate Klinikak (CUN) asmatu duen aplikazio bati saria eman zaio, elikadura-alergien tratamendua ahozko immunoterapiarekin monitorizatzeko..

IdiSNAko Zuzendaritza Zientifikoak Teknologia eta Osasuna Fundazioa (FTyS), osasun-teknologiekin lotutako ex aequo bi proiekturi aintzatespena ematea erabaki du. 10.000 euroko zuzkidura du, IdiSNA osatzen duten erakundeek aukera izan zuten sari hori lortzeko, horma-barreneko deialdi baten bidez.

Teresa Cabada doktorea, Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko Neurorradiologia Ataleko burua, proposamen irabazle baten burua da. Garuneko erresonantzia magnetikoaren azterketa da, neurona motorreko eritasun degeneratiboko biomarkatzaile gisa. Cabadak deskribatzen duenez, “Alboko Esklerosi Amiotrofikoa (ELA) gaixotasun neurodegeneratibo konplexua da, eta hasieran diagnostikatzea zaila da. Horren ondorioz, diagnostikoa atzeratu egiten da, eta, ondorioz, atzeratu egiten da farmako neurobabesleak emateko prozesua.” Horrek guztiak agerian uzten du garrantzitsua dela diagnostikoaren eta pronostikoaren biomarkatzaileak definitzea ELAn.

Orain arte, ebaluazio kliniko eta neuropsikologikoa egin zaien 33 paziente bildu dira. Erresonantzia magnetikoaren postprozesaketa Navarrabiomedeko Algebra eta Aplikazioak ikerketa-taldeak egiten du. Unitate horrek irudiak aztertzen ditu beste aldagai kliniko batzuekin batera, gaixotasunari edo haren bilakaerari lotutako markatzaile erradiologikoak aurkitzeko. “Sekuentziazio aurreratuko tekniken bidez, matematikariak gai dira alterazio sotilak detektatzeko eta lortutako datuetatik abiatuta eredu prediktiboak sortzeko”, ondorioztatu du.

Nafarroako Gobernuak finantzatu du proiektu hau, eta, orain, IdiSNAren laguntza ekonomikoa du. Erresonantzia magnetikoa etorkizun handiko froga gisa aurkezten da gaixotasuna eta haren bilakaera iragartzeko.

Bigarren aintzatespena Nafarroako Unibertsitate Klinikaren (CUNaren) ekimen bati eman zaio. Ahozko immunoterapiaren bidez elikadura-alergien tratamendua monitorizatzeko aplikazioa asmatu dute. María José Goikoetxea doktorea, Alergologia Saileko aditua, proiektuaren burua da.

Argazkia (Ezkerretik eskuinera): Itiziar Uzqueda (Navarrabiomed), Marisol Gómez (Navarrabiomed), Javier Díaz (NOU), Ivonne Jericó (NOU), Juan Quizhpilema (NOU) Teresa Cabada (NOU), José Manuel Hidalgo (NOU), María José Goikoetxea (CUN), Sergio Sánchez (CUN), Maite Lacunza (CUN) y Amaia Izal (CUN).