Visitas

Joan den ostegunean, maiatzaren 12an, Nafarroako Osasun Tekniko Profesionala Eskolan (ESTNA) ematen den Zelula-laboreen Espezializazio Ikastaroko ikasle batzuk Navarrabiomedeko instalazioetara etorri ziren ikerketa biomedikoko zentroan egiten den lana hurbiletik ezagutzeko.

Ibone Labiano Ciriza Doktoreak, Navarrabiomedeko-IdiSNAko Oncobiona unitateko ikertzaileak eta ikastaroko especialistak, lagundu zion taldeari bisitan. Jardunaldia zentroaren eta gaur egungo ikerketa-ildoen azalpenarekin hasi zen. Ikerketa biomedikoko zentro horrek eskaintzen dituen irtenbide profesional ugariak zehaztu zituen ikertzaileak, eta Navarrabiomeden laborategiko teknikari batek bete ditzakeen funtzioen ikuspegi zabala eskaini zuen. Gainera, profil horrek ikerketaren esparruan egiten duen lanaren ezaugarri bereizgarriak aipatu zituen: “lana eskuzkoagoa da eta dibertsifikatuagoa, laguntzaren edo ekoizpen biofarmazeutikoaren esparruarekin alderatuta; proiektu bakoitzaren beharren arabera garatu eta doitu behar dira teknikak”.

Ondoren, ikasleak bi taldetan banatu ziren ikerketa-taldeen laborategiak bisitatzeko. Eremu batzuk bisitatu zituzten, hala nola zelula-kulturen gela, zitometroa eta zelula-sorterra, proteomika-zerbitzuaren instalazioak edo mikroskopia-instalazioak. Han, ikasturtean egindako jarduera praktikoetan lortutako emaitza batzuk ikusi ahal izan zituzten.
Bestalde, ikasleek Biobankua bisitatu zuten Data Manager Ana Purroy López eta Guadalupe Gutiérrez García laborategiko teknikariarekin. Navarrabiomedeko Biobankuaren xedea da, Nafarroako Ostitale Unibertsitarioko zerbitzu klinikoekin elkarlanean, giza lagin biologikoak zaindu, prozesatu eta lagatzea, eta, hartara, hainbat gaixotasunetan ikerketa biomedikoa eta translazionala garatzen laguntzea.

Ikerketa fidagarria bermatzeko datuak kontrolatzeko prozesu zorrotza azpimarratu zuten biek, eta datuen konfidentzialtasunaren garrantzia azpimarratu zuten. “Biobanku batean lan egiteko, batez ere, metodikoa eta oso antolatua izan behar da”, azpimarratu zuen Guadalupek, eta bisitariei aholkuren bat eman nahi izan zien: “leku berri batera iristen zaretenean, garrantzitsua da lan egiteko erara moldatzea, lehenik eta behin, jarraitzen diren protokoloak eta prozedurak ikasten ematea, zuen lanean aditu bihurtu arte”, ondorioztatu zuen.

Navarrabiomeden helburu estrategikoetako bat batxilergoko eta unibertsitate graduko ikasleen artean dibulgazioa eta zientzia-bokazioak sustatzea da, zientziarekiko interesa eta kuriositatea pizteko helburuarekin. Testuinguru horretan, Proteomika Unitateak bisita bat antolatu zuen duela gutxi Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) Bioteknologiako hirugarren mailako ikasleentzat, Proteinen ingeniaritza ikasgaiaren praktiken barruan. 

Hogei ikasle etorri ziren zentrora iragan martxoaren 26an, ostiralarekin, oinarrizko ikerketak, traslazionalak edo enpresarialak eskain ditzakeen aterabide profesionalei buruzko mahai-inguru batera. Ondorengo kideek parte hartu zuten topaketan: Navarrabiomedetik Joaquin Fernández Irigoyenek, Enrique Santamaría Martínez, Imanol Arozarena eta Jacinto López Sagaseta; CIMAtik gonbidatutako ikertzailea José Luis Lanciego; eta Ojer Pharmako enpresako I+G-ren arduradun Juan Manuel Llabot. Euren lekukotzek hainbat galdera piztu zituzten, hala nola, merkatuan gehien eskatzen diren profilak zeintzuk diren, nola osatu unibertsitateko formakuntza akademikoa edo nola garatu karrera zientifikoa unibertsitateko ikasketen etapatik harago. 

Ondoren, Navarrabiomedeko Proteomika Plataformako eta Proteinen Kristalografia eta Egiturazko Immunologia Unitateko laborategiak bisitatu zituen taldeak, lehen eskutik erabilgarri dagoen ekipamendua ezagutzeko, eta, halaber, nazioko eta nazioarteko zenbait proiektutan egunero egiten duten jarduna. 

Navarrabiomedek bisita hau antolatu zuen Nafarroan COVID-19ari aurre egiteko indarrean dauden segurtasun protokoloak eta arauak jarraituz.

Marisol Fragosok harrera egin zion iragan ostiralean, otsailak 28, EUREGHA (European Regional and Local Health Authorities) sareko zuzendari Valentina Polylasi. Mikel Irujo Herritarrekiko Harremanetako Kanpo Ekintzarako zuzendariaz lagunduta etorri zen zentrora Polylas, Foru Komunitatean garatutako ikerketa biomediko publikoa ezagutzeko. 

Topaketan zentroko finantziazio eredua, jarduerak eta prozesuak ezagutzera eman zituen Navarrabiomedeko kudeaketa zuzendariak, baita administrazio publikoarekin egiten duen koordinazio lana ere. Gainera, bai ikerketan, bai Europako kooperazioan sor daitezkeen aliantzak eta sinergia profesionalak balioetsi ziren 

Nafarroako Gobernuak antolatutako lan saio batekin amaitu zen jardunaldia, osasun arloan Europako Batasunak 2021-2027 denboraldian eskainiko dituen finantziazio aukeren inguruan. Ekimenean Valentina Polylasek eta Antt Ruszanov ERRIN (European Regions Research and Innovation Network) sareko proiektuen kudeatzaileak parte hartu zuten, baita Nafarroako instituzioetako eta enpresetako beste profesional batzuek ere.

Massachusetts-ko Institutu Teknologikoko (MIT) ordezkaritza Iruñean izan berria da ekintzailetza arloan eta sektore biosanitarioan lankidetzak jorratu daitezkeen aztertzeko. 

Estatu Batuetako ordezkari moduan, MITeko Harreman Korporatiboetako zuzendaria, Klaus R. Schleicher, eta Harreman Korporatiboen Programaren zuzendaria, Eduardo Garrido, etorri ziren. Bestalde, Nafarroaren izenean, Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko kontseilari Manu Ayerdik egin zion harrera taldeari. Halaber, Nafarroako Gobernuaren izenean parte hartu zuten Enpresa Politikaren, Nazioarteko Proiekzioaren eta Lanaren zuzendari nagusia den Izaskun Goñik; Osasuneko zuzendari nagusia den Carlos Artundok; Industria, Energia eta S3 Proiektu Estrategikoetako zuzendari nagusiak, Yolanda Blancok; eta Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitalaren Departamentuko Kabinete buruak, Roi Villarrek. 

Nafarroako hiriburuan, hasteko, Navarrabiomed ikerketa biomedikoaren zentroa bisitatu zuten, eta, bertan, bilera egin zuten medikuntza pertsonalizatuaren estrategiako lanaren batzorde teknikoko kideekin. Bileran parte hartu zuten zentroaren zuzendari Iñigo Lasak eta Medikuntza Genomikoaren Unitateko ikertzaile nagusia den Angel Alonsok. 

Ondoren, MITeko ordezkariak Ikerketa Mediko Aplikatuko Zentroaren (CIMA) instalazioetara joan ziren, eta, jarraian, Nafarroako Berrikuntza Enpresen Zentrora (CEIN) eta NUPera (Nafarroako Unibertsitate Publikoa).

Estatu Batuetako sektore biosanitarioarekiko lankidetzak aurrera jarraitzea espero da datozen hilabeteetan. Besteak beste, lankidetza-arloetan beste bisita batzuk egin daitezke; hala nola, Harvard-eko bioteknologiaren klubeko ikasleen bisita, enpresari eta ikertzaileen bisita edota horietako batzuk irailean Iruñean egingo den Biospain nazioarteko azokan izatea. 

Maria Chivite Nafarroako Lehendakaria, Nafarroako Ospitale multzoan, Iruñean, dagoen Navarrabiomed ikerketa bio-medikorako zentroan izan da gaur, bertako jarduera-ildoak eta instalazioak ezagutzeko.

Iñigo Lasa zentroko zuzendariak azaldu duenez, 2016. urteaz geroztik Navarrabiomed-ek %33 handitu du aurrera eramandako proiektu kopurua. Gaur egun, zentroak 101 ikerketa proiektutan eta saretan hartzen du parte, estatu mailako 92tan eta nazioarteko 9tan. Jarduera horrek %35eko hazkundea eragin du ekoizpen zientifikoan 2016tik 2019ra.

Navarrabiomed Nafarroako Gobernuaren eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren esku dagoen zentro mistoa da, bikaintasunezko ikerketa publikoa sustatzeko. ADItech korporazio teknologikoko kide izateaz gain, Nafarroako Gobernuaren eskutik urtero 4 milioi euro jasotzen dituen IdiSNA Nafarroako Osasun Ikerketarako Institutuaren barruan dago, eta Foru Komunitateko bio-medikuntza sektorea indartuko duten ekimen publiko-pribatuak garatzea du helburu.

Aipatzekoa da aurten, 2019an, Miguel Servet Fundazioak 3 milioi euroko laguntzak jaso dituela zentro teknologikoetarako Nafarroako Gobernutik.

Ehun ikerlari baino gehiago

Gaur egun, zentroa, 20 unitate eta 4 plataformatan antolaturik dauden 121 pertsonako ikerketa-taldeak osatzen du, eta beren jarduera gaikako 10 arlotan daramate aurrera: Onkologia, Neurozientziak, Kardiologia, Proteinen egitura, Bizitza aktiboa eta osasungarria, Epidemiologia, Digestioa, Medikuntza genomikoa, Big-data eta Bioingeniaritza eta Gaixotasun Infekziosoak. Topaketan zehar, bertaratutakoek arlo bakoitzeko proiektu garrantzitsuenetako batzuk ezagutzeko aukera izan dute.

Zuzendariak, Miguel Servet Fundaziotik antolatzen den zentroaren kudeaketa-jardueraren berri eman du. Erakunde horrek, halaber, 27 talderen ikerketa-ekimenak aurrera eramateko aukera ere ematen du. Talde horietan beste zentro publiko batzuetako, hala nola Nafarroako Ospitale Guneko, Lehen Arretako zentroen sareko eta Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuko, osasun arloko 283 profesionalek hartzen dute parte.

Instalazioetara egindako bisitan, Chivite Lehendakariak Navarrabiomedeko taldea agurtu eta zentroko laborategiak eta plataformak ezagutzeko aukera izan du. Horien artean, interes berezia erakutsi du Animaliategiaren eta Kirofano Esperimentalaren instalazioen, hauskortasun funtzionala prebenitzeko ebaluazio fisikoko laborategiaren eta Ehunen bio-bankuaren aurrean.

Lehendakaria zentroko eta Nafarroako Gobernuko Osasun eta Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko Departamentuetako arduradunekin (ekitaldia, Departamentu horrek beste ikerketa-zentro batzuetara eginiko bisiten barruan dago), Ekonomia eta Enpresa Garapeneko Departamentuko kideekin eta errektorea buru izan den NUPeko ordezkaritzarekin egon da.

Marisol Fragosok Navarrabiomed-eko kudeaketa zuzendariak, eta Iñigo Lasak zentroko zuzendariak, egin diote harrera. Chivite lehendakaria buru izan den saioan zentroaren jarduera zientifiko nagusia azaldu diote. Bilera horretan izan dira, baita ere, Cigudosa kontseilaria; Carlos Artundo Osasuneko zuzendari nagusia; Ana Burusco Unibertsitateko zuzendari nagusia; Agurtzane Martínez Berrikuntzako zuzendari nagusia; Yolanda Blanco, Industria, Garapen Ekonomikoko eta Enpresarialeko Departamentuaren esku dagoen Energiaren eta S3 Proiektu Estrategikoen zuzendari nagusia; Ramón Gonzalo eta Francisco Javier Arregui San Martín, Nafarroako Unibertsitate Publikoko errektorea eta ikerketako errektoreordea, hurrenez hurren; Alfredo Martínez eta María Zandio Nafarroako Ospitale Mutzoko zuzendari gerentea eta medikuntza zuzendaria; eta Javier Abad Nafarroako Gobernuko Plangintza, Ebaluazio eta Kudeaketa Zerbitzuko zuzendaria.

Bisitaldiak iraun duen bi jardunaldietan zehar, Bruselan gobernuaren ordezkari den Mikel Irujo-ren zuzendaritzapean, ordezkaritza-taldea ADItech-eko arduradunekin batzartu da eta lau teknologia-zentro bisitatu ditu: Energia Berriztagarrien Zentro Nazionala (CENER), Nafarroako Industriaren Elkartea (AIN), Navarrabiomed eta Lurederra.

Gobernu bulgariarra hurrengo 2021-2027 finantza-aldirako berrikuntza eta lehiakortasun programa eraginkorra  prestatzen ari da  1.200 milioi euro inguruko aurrekontua izanik. Ordezkaritza bulgariarrak praktika onak eta asistentzia teknikoko akordio posibleak bilatzen ditu eta Garapen Ekonomikoko Departamentuaren ekimenez,  joan den ekainean onartutako Zientzia eta Teknologia Foru-Legean ezarritako zentroen koordinazioan interes berezia agertu du.

Arau honen helburu nagusi objektiboen artean, I+D+i-ko Sistema Nafarra (SINAI) antolatzea, bere bikaintasuna bultzatzea eta sektore emankorrarekiko lankidetza handitzea daude: SINAI osatzen duten agenteak zehaztu, agente-erregistroa, langile eta talde ikertzaileen arteko lotura,  I+D+i Batzorde Aholkularia eta I+D+i Behatokia sortzea.

Errepublika Bulgariarraren Gobernu-Ordezkaritza 8 pertsonek osatu dute. Hauen artean, Tzvetan Spassov, Stefka Pileva-Malinovska eta Ivan Ilkov Hezkuntza eta Zientzia Ministerioaren ordezkariak; Rossana Mateva eta Rosen Draganov Ekonomia Ministerioaren ordezkariak; Desislava Koleva Gabrovo-ko udaleko ordezkaria; Nikolinka Hinkova mekatronikaren alorreko enpresa baten ordezkaria eta Vera Markova koordinazio ministerio-batzordearen ordezkaria.