Ikerlari nagusia

Doktorego-ikasketak Biomedikuntza Ikerketarako Zentroan (Nafarroako Osasun Zerbitzua) burutu nituen, García-Foncillas doktorearen (Onkologia Saila, CUN) eta Lera doktorearen (Kirurgia Saila, Nafarroako Ospitalea) gidaritzapean. Nire doktorego-ikerketa koloneko eta ondesteko minbizia duten pazienteen fenotipo mutatzailean eta pronostikoan oinarritu zen. Prestakuntza Manel Esteller doktoreak zuzendutako PEBC-IDIBELL talde ospetsuan jaso nuen; bertan, ikerketa epigenetikoetarako funtsezko teknikak ikasi nituen, eta *WRN* genean (PNAS, 2006) zein minbizian MBD familiako proteinetan (Oncogene, 2008) gertatzen diren aldaketa epigenetikoen rolari buruzko ikerketetan parte hartu nuen. Gaur egun, ikerketa- eta arreta kliniko-arloetan dihardut. Ikerketa-arloan, Navarrabiomedeko Patologia Molekularreko Ikerketa Taldea zuzentzen dut; talde horrek minbizian —bereziki bularreko, koloneko eta ondesteko zein ginekologiako minbizietan— balio diagnostikoa, pronostikoa edo prediktiboa duten aldaketa epigenetiko berriak identifikatzea du helburu.

Geneen hipermetilazioa, miRNAen adierazpenaren desoreka eta histonen azetilazioa ikertzen ditugu; horretarako, teknika molekularrak (metilazio globalaren eta miRNAen adierazpenaren analisia, pirosekuentziazioa, etab.) erabiltzen ditugu azido nukleikoak (DNA eta RNA) eta proteinak aztertzeko, baita *in vitro* teknikak ere azterketa funtzionaletarako (ugalketa, inbasioa, etab.). Taldeak finantzaketa lehiakorra lortu du eskualdeko (Nafarroako Gobernuko Osasun eta Industria Departamentuak), nazioko (MINECO) eta Europako (RefBio, RefBioII, Onconet-Interreg Sudoe) erakundeetatik, besteak beste. Aurkikuntza garrantzitsuak egin ditugu garuneko tumoreetan, baita bularreko eta ginekologiako minbizietan ere, balio pronostikoa duten aldaketa epigenetikoei dagokienez. 2013az geroztik, Navarrabiomedeko Tumoreen Biobankuko Batzorde Zientifikoa zuzentzen dut. Diagnostikoaren eta pazienteen arretaren arloan, Patologia Saileko Patologia Molekularreko Laborategia zuzentzen dut 2009tik. Tumore solidoak dituzten pazienteengan minbiziaren tratamenduekiko erantzuna diagnostikatzeko eta aurreikusteko baliozkotutako biomarkatzaileak aztertzen ditugu, hainbat metodologia erabiliz; horien artean, belaunaldi berriko sekuentziazioa (NGS) dago. Gure laborategian lortutako emaitzak berehalako erabaki klinikoak hartzeko erabiltzen dira.

Nire ikerketa-interesak etengabe bideratu dira proteinen biokimikara eta proteomikara. Nire doktore-tesia (2005ean defendatua) steatohepatitis ez-alkoholikoaren eta karzinoma hepatozelularraren biomarkatzaileak proteomika bidez identifikatzera bideratu zen; garai horretan hiru patente lortu nituen.

Doktorego-ondoko aldian (2006–2010), EBren Seigarren Esparru Programako (FP6) proiektu batean parte hartu nuen, eta esperientzia handia lortu nuen proteogenomika-estrategietan, HSV-1ean oinarritutako bektore onkolitikoen potentzia eta segurtasuna hobetzeko helburuarekin. Nire prestakuntza zientifikoa osatzeko, ETEen Enpresa-kudeaketako Masterra egin nuen (2008). 2011n, Navarrabiomed ikerketa biomedikoko zentroan (Miguel Servet Fundazioa, Iruñea, Espainia) hasi nintzen lanean, proteinopatia neurodegeneratiboak karakterizatzera bideratutako ikerketa-unitate bat sortzeko; bertan, hainbat alderdi landu nituen, hala nola proteinen adierazpen-profilak, multiomika, itzulpen osteko aldaketak, sendagaien birkokapena eta sindrome neurologikoetan parte hartzen duten proteinen arteko elkarrekintzak.

Nire ibilbide zientifikoan zehar, 140 artikulu eta liburuetako 20 kapitulu baino gehiago argitaratzen lagundu dut, eta likido zefalorrakideoi zein garuneko proteomikari buruzko hiru liburu editatu ditut. Hamarkada bat baino gehiagoko esperientzia dut maila akademiko desberdinetako zientzialariak gidatzen eta haien tutore edo aholkulari izaten; biomedikuntzako estatuko hainbat Master-programatan irakasle aritu naiz, baita Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) Osasun Zientzien Sailean irakasle elkartu gisa ere, zazpi doktore-tesi eta Masterreko lan ugari zuzenduz.

World's Top 2% Scientists (Stanford University)

Humberto Bustince Nafarroako Unibertsitate Publikoko Informatika eta Adimen Artifizialeko katedraduna da, baita Nottinghamgo Unibertsitateko ohorezko irakaslea ere (2017az geroztik). Adimen Artifizialeko eta Arrazoibide Hurbilduko Taldeko ikertzaile nagusia da. Web of Science-ren arabera, nazioarteko kongresu eta aldizkari entzutetsuetan 400 artikulu baino gehiago argitaratu ditu (egile edo egilekide gisa); horietatik ia 200 lehen kuartileko (Q1) JCR argitalpenetan agertu dira.

Gainera, artikulu horietako zortzi azken hamarkadako "Highly Cited Papers" (gehien aipatutako artikuluak) zerrendan sartu dira, Web of Science-ren arabera. Nazioarteko ikerketa-talde garrantzitsuekin lankidetzan aritzen da Erresuma Batua, Belgika, Australia, Alemania, Portugal, Txekiar Errepublika, Eslovakia, Kanada, AEB eta Brasil bezalako herrialdeetan.

Halaber, "Mathware & Soft Computing" online aldizkariko (European Society for Fuzzy Logic and Technology —EUSFLAT— elkarteak argitaratua) eta Axioms aldizkariko editore-buru da. Fuzzy Sets and Systems, Information Fusion, International Journal of Computational Intelligence Systems eta Journal of Intelligent & Fuzzy Systems aldizkarietako erredakzio-batzordeetako kidea da. IEEEko eta International Fuzzy Systems Association (IFSA) elkarteko kide nabarmena (Fellow) da; azken horretako presidente izan da 2023ko abuztutik. 2018az geroztik Jakiundeko kidea da.

Jaso dituen aitorpenen artean nabarmentzekoak dira: Nafarroako Gobernuak 2017an emandako Karlos III.a Prestuaren Gurutzea; 2019ko José García Santesmases Informatikako Sari Nazionala; eta 2019ko EUSFLAT Bikaintasun Zientifikorako Saria.

World's Top 2% Scientists (Stanford University)

Mikel Izquierdo Osasun Zientzien Saileko Katedraduna eta Zuzendariordea da Nafarroako Unibertsitate Publikoan. Gainera, Espainiako Batzorde Olinpikoko Kirol Errendimendu Handiko Masterreko irakaslea da. Nafarroako Gobernuko Kirol Ikerketa, Azterketa eta Medikuntza Unitateko burua izan zen (2005–2010); aldi horretan, judo, eskubaloi eta euskal pilotako kirolari olinpikoen prestakuntzan parte hartu zuen. Liverpool FC eta FC Barcelona futbol taldeekin ere kolaboratu zuen, eta horiekin UEFAko Txapeldunen Ligako bi titulu irabazi zituen, baita Espainiako Kopa eta Liga ere.

Biomekanikan eta sistema neuromuskularrean zentratutako ikerketa-proiektu ugariren buru izan da, bereziki indar eta potentzia muskularreko entrenamenduak kirol-errendimenduan, zahartzean, hauskortasunean eta diabetesa zein gizentasuna bezalako baldintzak dituzten populazioetan dituen ondorioetan arreta jarriz.

Gaur egun, Ariketa Fisikoa, Osasuna eta Bizi Kalitatea (E-FIT) ikerketa-taldea zuzentzen du Nafarroako Ikerketa Biomedikoko Zentroan (NAVARRABIOMED), eta ikertzaile nagusia da Carlos III Osasun Institutuaren Hauskortasun eta Zahartze Osasungarriaren CIBERean (CIBERFES). Europako Batzordeak finantzatutako proiektuetan parte hartu du, hala nola Mid-Frail (VII. EP) eta DIABFRAIL-LATAM (H2020), eta VIVIFRAIL (www.vivifrail.com) Europako proiektua koordinatzen du zuzendari zientifiko gisa.

2018tik, Osasunaren Mundu Erakundeko (OME) Zahartze Osasungarriaren Partzuergoko kanpo-aholkularia da, hauskortasuna eta erorketak mundu mailan prebenitzeko ariketa fisikoko programak ezartzen lagunduz.

Jarduera fisikoaren esparruan 40 doktore-tesi baino gehiago zuzendu ditu eta indexatutako 530 artikulu baino gehiago argitaratu ditu (105eko H indizea), 55.000 zitazio baino gehiago metatuz. Azken hamarkadan, 2,5 milioi euro baino gehiago kudeatu ditu ikerketa-proiektuetarako finantzaketan. Bere argitalpen berrienak esteka honetan kontsulta daitezke: http://goo.gl/zaiGw8.